سوده رحمانوند//در فوتبال ایران کمتر مربیای به اندازه امیر قلعهنویی بر جزئیات ظاهری بازیکنان حساس بوده است. سرمربی تیم ملی فوتبال کشورمان از سالها پیش و در تمام ایستگاههای مربیگریاش، یکی از اصول شخصی خود را با قاطعیت دنبال کرده است: کوتاه بودن موی سر بازیکنان. این قاعده، که در آغاز بهعنوان بخشی از انضباط درونی تیمهای باشگاهی او شناخته میشد، از زمان تصدی نیمکت تیم ملی رنگ و بوی رسمیتری گرفته و اکنون به یکی از نشانههای سبک مدیریتی او تبدیل شده است.
یک قاعده ثابت در تمام سالها
قلعهنویی در طول بیش از دو دهه مربیگری، همواره بر نظم ظاهری و یکدستی پوشش بازیکنان تأکید داشته است. از استقلال و سپاهان تا تراکتور و سپس تیم ملی، بازیکنان تحت هدایت او بهسرعت متوجه میشوند که اردوی این مربی، قواعد نانوشتهای دارد که یکی از مهمترینشان آراستگی و کوتاهی مو است. این حساسیت در گذشته بارها با وادار کردن بازیکنان به اصلاح موی سر، عملاً به اثبات رسیده است؛ تا جایی که در فضای فوتبال ایران، «کوتاه کردن مو پس از دعوت به تیم ملی» به تعبیری طنزآمیز و در عین حال واقعی بدل شده است.
منتقدان این رویه معتقدند انتخاب مدل مو بخشی از حقوق شخصی بازیکن است و نباید به شرط حضور در تیم ملی تبدیل شود؛ در مقابل، موافقان میگویند تیم ملی نماد کشور است و نظم ظاهری، بخشی از حرفهایگری و آمادگی ذهنی بازیکنان محسوب میشود. قلعهنویی اما در تمام این سالها هیچگاه از موضع خود عقب ننشسته است.
فرعباسی؛ تازهترین «قربانی» قاعده
تازهترین نمونه این رویه، حبیب فرعباسی است؛ دروازهبان آماده و در فرم امسال استقلال که پس از درخشش در فصل جدید رقابتهای باشگاهی، برای نخستین بار به پیراهن تیم ملی رسید. حضور او در اردوی ملی، بهدلیل عملکرد قابل قبولش در چارچوب دروازه آبیها، یکی از خبرهای خوش فصل برای هواداران استقلال بود.
با این حال، تصویری که بهتازگی از فرعباسی منتشر شده، بیش از خودِ دعوت او خبرساز شده است. در این تصویر، گلر استقلال با موهایی بهمراتب کوتاهتر از گذشته دیده میشود؛ تغییری که به نظر میرسد پس از حضور در اردوی تیم ملی و به دستور کادر فنی انجام شده باشد. موهای بلند فرعباسی، که یکی از ویژگیهای شناختهشده چهره او بود، جای خود را به مدلی کوتاه و مرتب داده است.
فهرست بلندبالای «اصلاحشدهها»
فرعباسی نخستین بازیکنی نیست که در دوره قلعهنویی چنین تغییری را تجربه میکند. پیش از او نیز نامهایی چون رضا اسدی، جواد آقاییپور و محمدحسین حسیننژاد در فهرست بازیکنانی قرار گرفتهاند که پس از رسیدن به تیم ملی، موهای خود را کوتاه کردند. این فهرست در عمل نشان میدهد که قاعده قلعهنویی نه یک تصمیم موردی، بلکه رویهای تکرارشونده و سازمانیافته در اردوی تیم ملی است.
برای بازیکنان جوان و تازهوارد، این وضعیت معمولاً دو لایه دارد: از یک سو، پذیرش سریع قواعد سرمربی بهعنوان نشانهای از احترام و انطباق با فضای تیم؛ و از سوی دیگر، فشار رسانهای و شبکههای اجتماعی که هر تغییر ظاهری را به سوژهای خبری تبدیل میکند. فرعباسی نیز دقیقاً در همین نقطه قرار گرفته است؛ بازیکنی که باید هم در درون دروازه بدرخشد و هم بیرون از آن، خود را با قواعد نانوشته اردو هماهنگ کند.
پرونده «موی بلند» در تیم ملی، دیگر یک حاشیه ساده نیست؛ بخشی از تصویر مدیریتی قلعهنویی است که هم او را به مربیای منضبط و جزئینگر معرفی میکند و هم هر چند وقت یکبار، بحث بر سر مرزهای اختیارات کادر فنی و حریم شخصی بازیکنان را زنده میکند. آنچه روشن است، این است که تا زمانی که قلعهنویی روی نیمکت تیم ملی نشسته، بازیکنان تازهوارد بهتر است پیش از بستن قرارداد با آرایشگر، تکلیف خود را با این قاعده روشن کنند.